Więzi rodzinne rodzeństwa biologicznego rozdzielonego poprzez adopcję

PYTANIE:

Tuż po urodzeniu zostałam oddana do adopcji. Czy jestem rodziną z moim rodzeństwem, które wychowywało się u naszej biologicznej mamy?

ODPOWIEDŹ:

W polskim prawie rodzinnym  rodziną jest związek małżeński kobiety i mężczyzny oraz ich dzieci.

Więcej o rozumieniu pojęcia „rodzina” w prawie: Czym jest rodzina w prawie polskim? - wpis na blogu poradni prawnej z dn. 03.12.2013

Aby dokładnie odpowiedzieć na zadane pytanie należy dowiedzieć się w jaki sposób dokonano Twojego przysposobienia, czyli adopcji.

W Kodeksie Rodzinnym i Opiekuńczym wymieniono trzy rodzaje przysposobienia (adopcji):

1)   Przysposobienie pełne – w jego wyniku zerwane zostają wszelkie więzi prawne dziecka z rodziną naturalną. Rodzice biologiczni tracą władzę rodzicielską nad osobą oddaną do adopcji. Jednocześnie powstaje więź pokrewieństwa pomiędzy dzieckiem a rodziną adoptującą (nowymi rodzicami oraz ich krewnymi). Z punktu widzenia prawa dziecko zyskuje nowe rodzeństwo, nowe babcie itd.

2)  Przysposobienie całkowite – jest to odmiana przysposobienia pełnego, które nie może zostać rozwiązane. Zwykłe przysposobienie pełne oraz przysposobienie niepełne mogą zostać rozwiązane z ważnych powodów. Przysposobienie całkowite wymaga zgody rodziców biologicznych na adopcję swojego dziecka w przyszłości bez wskazania osób adoptujących i oznacza, że władza rodzicielska oraz kontakty z dzieckiem przestają im przysługiwać.

3)  Przysposobienie niepełne – powoduje powstanie więzi prawnej, która normalnie istnieje pomiędzy rodzicami a ich dziećmi prawnej pomiędzy dzieckiem a osobami, która je adoptują. Oznacza to, że pokrewieństwo pomiędzy rodzicami naturalnymi a dzieckiem oddanym do adopcji zostaje zerwane. Więzi prawne nie powstają pomiędzy dzieckiem a rodziną osoby adoptującej. Osoba adoptowana nie zostaje prawnym członkiem nowej rodziny, czyli nie zyskuje nowego rodzeństwa, nowych dziadków itd. (nie powstaje stosunek pokrewieństwa pomiędzy dzieckiem a rodziną osoby przysposabiające). Adopcja niepełna w praktyce jest dokonywana rzadko i najczęściej występuje w obrębie tej samej rodziny np.: dziadkowie adoptują swojego biologicznego wnuka.

Jeśli dokonano przysposobienia pełnego lub całkowitego to z punktu widzenia prawa zerwano wszelkie więzi z Twoją biologiczną rodziną i nie jesteś z biologicznym rodzeństwem rodziną (pomimo istnienia więzi biologicznej).

Jeśli dokonano przysposobienia niepełnego, to z punktu widzenia prawa z rodzeństwem biologicznym nadal tworzysz rodzinę.

Skąd wziąć informacje dotyczące rodzaju dokonanej adopcji?

Aby dowiedzieć się w jaki sposób odbyło się Twoje przysposobienie zwróć się do Urzędu Stanu Cywilnego gminy miejsca urodzenia po odpis zupełnego aktu urodzenia. Jeżeli na dokumencie:

1)  Wymieniono jedynie rodziców adopcyjnych – dokonano przysposobienia całkowitego lub pełnego. Jest to nowy akt urodzenia. Pierwotny akt urodzenia zostaje zatajony. W przypadku adopcji pełnej sytuacja ta występuje rzadko i wymaga zgody rodziców adopcyjnych oraz dziecka, jeśli ukończyło 13 lat.

2)    Wymieniono zarówno rodziców adopcyjnych jak i biologicznych – dokonano przysposobienia niepełnego lub pełnego. W tym przypadku bardziej prawdopodobne jest dokonanie adopcji pełnej ze względu na rzadkość przysposobienia niepełnego. W akcie urodzenia znajduje się wzmianka o adopcji.

3)   Wymieniono jedynie rodziców biologicznych – dokonano adopcji niepełnej. Jest to pierwotny akt urodzenia dziecka, który został zachowany na mocy postanowienia sądu. Sytuacja ta występuje rzadko i wymaga zgody rodziców adopcyjnych, rodziców biologicznych oraz dziecka, jeśli ukończyło 13 lat.

Anna Michalska,

Komitet Ochrony Praw Dziecka w Gdańsku

Czym jest rodzina w polskim prawie?

Każdy z nas intuicyjnie wie czym jest rodzina. Wiemy kto się do niej zalicza i jakie więzi łączą nas z jej członkami. Mimo to, w rozumieniu potocznym oraz naukach społecznych brak jest jednoznacznego określenia terminu „rodzina”. Również w prawie polskim pojęcie to nie zostało konkretnie określone.

Jedyną definicję prawną znajdujemy w ustawie o pomocy społecznej, według której rodziną są osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące” (art. 6.). Warto wiedzieć, że nie jest to definicja ogólna, odnosząca się do całego systemu prawnego, a jedynie do sposobu organizacji i spełniania świadczeń z zakresu pomocy społecznej.

Czym istnieje ogólna definicja rodziny w polskim prawie?

Według najważniejszej regulacji dotyczącej prawa rodzinnego, tj. Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego rodziną jest związek małżeński kobiety i mężczyzny. Wymagane jest, aby małżeństwo zostało zawarte zgodnie z przepisami państwowymi. Oznacza to, że małżeństwo wyznaniowe, czyli sam ślub kościelny bez przekazania odpowiednich dokumentów Urzędowi Stanu Cywilnego, nie prowadzi do założenia rodziny w świetle prawa.

Rodzina, która powstaje w chwili formalnego zawarcia związku małżeńskiego może obejmować co najwyżej dwa pokolenia. Tak więc, oprócz małżonków obejmuje ona dzieci. Należy zaznaczyć, że nie musi się ona koniecznie składać z rodziców i ich dzieci.  Rodziną w świetle prawa będą także sami rodzice nieposiadający dzieci oraz tylko jeden rodzic i dzieci.

Dzieci są częścią rodziny do czasu wspólnego zamieszkiwania ze swoimi rodzicami. Wyjątkiem od tej zasady jest zawarcie małżeństwa przez dziecko. Z punktu widzenia prawa po założeniu własnej rodziny automatycznie wychodzi ono z rodziny założonej przez własnych rodziców, chociażby nadal mieszkało ze swoją matką i ojcem pod jednym dachem.

Pojęcie rodziny nie oznacza jednak konieczności występowania pokrewieństwa pomiędzy jej członkami, gdyż rodzinę w świetle prawa rodzinnego będą także rodziny zastępcze spokrewnione i niespokrewnione.

Czy konkubinat jest rodziną?

Konkubinat w polskim prawie nie jest rodziną. Związek osób, które nie zawarły formalnego małżeństwa jest traktowany jak rodzina jedynie wtedy, gdy osoby takie wychowują dzieci i tylko w przypadku zaistniałym w art. 91 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego.

Wymieniony artykuł zobowiązuje dziecko mieszkające z rodzicami do pomocy we wspólnym gospodarstwie domowym oraz do pokrywania kosztów swojego utrzymania jeżeli pracuje. Sytuacja ta dotyczy wszystkich dzieci pochodzących lub przysposobionych przez co najmniej jednego z dorosłych tworzących konkubinat.

Słowniczek:

Przysposobienie (adopcja) –  Jest to przyjęcie do swojej rodziny osoby obcej. Pomiędzy osobami powstaje relacja podobna do pokrewieństwa

Pokrewieństwo – pochodzenie od wspólnego przodka

Anna Michalska,

Komitet Ochrony Praw Dziecka w Gdańsku